Autisme en de feestdagen, hoe dan?!

De perfecte feestdagen. Het klinkt als een sprookje. Je eet je buik vol, doet nog een paar spelletjes met je dierbaren, deelt cadeautjes met elkaar en kijkt een beetje vuurwerk. Met elke dag een andere (grote) groep mensen. Op een andere locatie. In een andere (drukke) setting. Met andere sociale regels. Andere sociale verwachtingen. 3 tot 10 dagen achter elkaar. Geen houvast? Gezellig toch! Ahum, you get my point. 😉 Dit sprookje blijkt vaker te gaan over de feestdagen overleven dan ze daadwerkelijk te beleven. En dan heb ik het nog niet eens specifiek over mensen met autisme.

Hoe ik met deze drukke dagen om ga lees je hier. En wie weet haal jij er ook nog iets uit wat je zelf kan gebruiken. Dan worden je feestdagen toch nog een sprookje!

Mijn ervaringen met de feestdagen

Tot nu toe was het elk jaar “feest”. Er was veel onduidelijkheid, miscommunicatie, laat naar bed, vroeg opstaan, veel reizen, weinig vrije tijd/oplaadtijd en veel, ik herhaal: VEEL sociale verwachtingen die niet gedeeld werden. Vaak probeerde mijn moeder het zo duidelijk mogelijk te plannen, maar met twee autistische kinderen en een vader met een niet aangeboren hersenafwijking was dat niet altijd even makkelijk. Vaak liepen de simpelste ondernemingen al uit op een klein drama omdat het “anders was dan anders” en wij (mijn broer en ik) niet wisten hoe we ons in deze nieuwe situaties moesten gedragen. En ja, die frustratie moet er toch op een of andere manier uit. En vaak uitte we die frustratie op elkaar. Dus rond de feestdagen zaten zowel mijn broer als ik hoog in het stress en hadden we moodswings alsof we een jaar aan ongesteldheid in moesten halen. We misten routine. Houvast. Alles was anders. Je moest je anders gedragen, anders kleden en zelfs andere muziek/geluiden/lichtflitsen leuk vinden die je de rest van het jaar dan juist weer niet leuk hoort te vinden. Eigenlijk zijn de feestdagen ook best gek als je het zo bekijkt.

kan-me-geen-kerstbal-schelen.jpg
Dit bord hing de hele kerst bij Kelly thuis.

Feestdagen a la 2019/2020

Dit jaar heb ik het anders aangepakt. Meestal liet ik de feestdagen op me af komen en zag ik wel wat er gebeurde. Dit leverde vooraf minder stress op, maar op de dagen zelf des te meer. Dit jaar ben ik in oktober al begonnen met afspraken maken met familie en vrienden om dingen samen te doen. Dit jaar geen grote groepen waarbij je je opeens heel netjes of juist gek moet kleden, anders moet gedragen dan normaal of ontelbaar keer moet vertellen hoe het op school/je werk gaat, maar alleen groepen van hooguit 6 mensen met rustdagen tussendoor. In die rustdagen is er tijd voor mezelf. Tijd om mijn eigen dingen te doen. Tijd om op te laden. Zoals Sabine Uitslag zou zeggen: “Ik heb geen werktijd, ik heb geen vrije tijd, ik heb maar één tijd en dat is MIJN tijd.” Dus zo heb ik het dit jaar ook ingepland. Mijn tijd staat voorop. Ik kijk wat ik nodig heb om me goed te voelen en probeer dit dan ook te doen. Want ik kan anderen het beste helpen/er voor ze zijn als ik zelf optimaal functioneer.

kersttruck
Een bezoekje aan de kersttruck in Arnhem kon niet ontbreken!

Even de tips tot nu toe op een rijtje:

  1. Onderschat niet hoeveel energie het kost om al die sociale activiteiten te doen binnen een korte periode. Kijk hoeveel tijd je nodig hebt om weer op te laden, welke activiteiten helpen om op te laden en neem deze tijd ook.
  2. Plan ruim van tevoren alles in. Als je een vriend/vriendin en/of kinderen hebt, doe het dan samen met ze. Als iedereen zijn of haar behoeftes aangeeft en je ruim op tijd begint met plannen worden de feestdagen ook daadwerkelijk (weer) leuk.
  3. Geef aan als het toch te veel wordt. Je omgeving voelt zich pas op z’n best als iedereen zich goed voelt. Jij dus ook! Als je op tijd aangeeft dat het te veel wordt kan er naar een oplossing worden gezocht. En met de kerstgedachten in het achterhoofd zullen je dierbaren je met alle liefde willen helpen.

Punt 3 vind ik ook nog heel moeilijk. Ik wilde geen leuke activiteiten voor anderen “verpesten” omdat ze dan eerder weg moesten voor mij. Nu heeft Jordy al meerdere keren aangegeven dat hij liever eerder weg gaat dan dat ik er totaal niet van kan genieten, maar toch blijft het lastig. Want waar zit de grens tussen “handelbaar” en “te veel”? Met kerst bij mijn familie hadden we de traditie om na het eten even naar de begraafplaats te lopen/rijden en hier de overleden familieleden te groeten, herdenken en een fijne kerst te wensen. Dit vond ik altijd heel mooi en kwam goed uit voor mij. Het was een rustmoment waar niks van je verwacht werd, op een stille begraafplaats en de stress die ik had opgebouwd tot dan liep ik er meteen uit.

Nu is een begraafplaats niet voor iedereen een optie. Maar een rust momentje, hoe klein ook, helpt echt. Trek een dikke jas aan en ga naar buiten. Beweeg! Geef je lijf die welverdiende endorfine die het nodig heeft. Vraag of de persoon met wie je het beste kan praten met je mee wil lopen, knoop een leuk gesprek aan voor een extra boost van oxytocine en wees daarna oprecht ongelofelijk trots op jezelf (net zo trots als ik op je ben dat je jezelf weer een stap vooruit hebt gezet) voor nog een beetje dopamine. Alle gelukshormonen verzamelen! Het geluk kan niet meer op.

Maar goed, laten we de biologieles achterwege laten en focussen op jou. Doe wat je nodig hebt. Heb je het nodig om niet in grote groepen te zijn? Spreek dan met kleinere groepjes af en wissel het elk jaar af. Heb je rustdagen nodig? Geef dit aan en plan ze in. Geen zin in kerstfilms? Ga lekker Pokémon kijken, Vampire diaries of van mij apart Dora. De feestdagen zijn om geluk te vieren. Vier als eerste je eigen geluk door het zelf te creëren. Het klinkt heel zweverig maar zoals je net gelezen hebt is het eigenlijk heel (bio)logisch.

kerstboom
De ‘kerstboom’ bij Kelly thuis.

Mijn laatste boodschap aan jullie lezers en ook meteen mijn eigen goede voornemen voor 2020:

Zet jezelf voorop. Ook tijdens de feestdagen. Wat heb jij nodig? Wat maakt jou gelukkig? Doe dat! Dit jaar sta jij voorop. Maak jezelf gelukkig. Niemand kan dat beter dan jijzelf.


Geen dag is hetzelfde bij Kelly. Ze neemt je mee in haar verhalen en belevenissen en hoe autisme daarin een rol speelt.

Kelly is op haar zesde gediagnosticeerd met autisme, net als haar broertje. Ze volgt de hbo opleiding tot (groen) docent in het (v)mbo en woont samen met haar vriend in Arnhem Noord. Voor haar opleiding heeft ze vorig jaar stage gelopen bij JADOS en nu werkt ze parttime als Assistent Interne Deskundigheidsbevordering. 

bekijk alle blogberichten