Plannen en communiceren: wat werkt bij autisme? Tips uit de praktijk

Structuur helpt maar niet iedereen heeft dezelfde structuur nodig. In de begeleiding van mensen met autisme (en in samenwerking met collega’s) kan planning en communicatie het verschil maken tussen “druk druk druk” en “overzicht en rust”. In dit artikel deelt Agnes praktische tips uit haar werk als (werk)coach en gedragswetenschapper bij Jados: wat haar hielp om het werk werkbaar te houden én wat vaak prettig werkt voor cliënten en collega’s.

Bij Jados is er veel vrijheid in hoe en wanneer je je werkzaamheden plant. Dat is fijn, maar vraagt ook iets: je moet je eigen grenzen kennen én daar duidelijk over communiceren. Daarnaast merk je in de praktijk dat cliënten heel verschillend met afspraken en overzicht omgaan. De kunst is om structuur te bieden, zonder iemand in één manier van werken te duwen.

Hoe plan je overzichtelijk (voor jezelf én voor cliënten)?

1. Ken je eigen grenzen (en maak ze bespreekbaar)
   Vrijheid werkt pas echt als je weet waar je “ja” en “nee” liggen. Niet iedereen kan of wil even flexibel zijn, en dat is oké.
   • Voorbeeld: Ik ben zelf binnen mijn grenzen best flexibel, maar ik spreek duidelijk uit wanneer iets niet past of wanneer ik ruimte nodig heb om uit te werken.
2. Kies een afspraakritme dat past bij de cliënt
   Sommige cliënten hebben veel baat bij vaste contactmomenten; anderen krijgen juist stress van te ver vooruit plannen.
   • Voorbeeld: Met cliënten die van vastigheid houden plan ik zoveel mogelijk vaste momenten. Met anderen kijk ik per week wat past.
3. Plan ‘witte ruimte’ in je agenda
   Als je agenda vol zit met afspraken, is er nergens plek voor uitwerken, verslaglegging of onverwachte dingen. Dan loopt alles alsnog vast.
   • Voorbeeld: Ik hield bewust blokken vrij om zaken uit te werken, actiepunten op te pakken en rust in mijn week te houden.
4. Maak vaste momenten voor ‘beheer’ (mail, acties, administratie)
   Kleine taken worden groot als ze door je dag heen blijven prikken.
   • Voorbeeld: Ik plan dagelijks een moment voor mail en acties (bijv. in Pluriform), zodat het niet overal tussendoor hoeft.
5. Werk met één ‘bron van waarheid’
   Als afspraken, acties en notities op meerdere plekken zweven, stijgt de kans op miscommunicatie.
   • Voorbeeld: Agenda = afspraken. Pluriform = acties/registratie. Mail = inhoudelijke afstemming (tenzij het om plannen gaat).

Welke communicatie werkt goed met cliënten én collega’s?

1. Houd inhoudelijke communicatie zoveel mogelijk overzichtelijk
   Inhoudelijke zaken verdwijnen snel in chatflarden. E-mail houdt het vaak rustiger en terugvindbaar.
   • Voorbeeld: Ik gebruik voor inhoudelijke communicatie het liefst mail.
2. Gebruik korte berichten vooral voor plannen
   Afstemmen over tijd en plek hoeft niet uitgebreid te zijn.
   • Voorbeeld: Voor het plannen van afspraken werkte ik ook met telefoonberichtjes.
3. Wees expliciet over verwachtingen
   Wat voor de één “duidelijk” is, is voor de ander nog vaag. Bij autisme speelt dat extra vaak.
   • Voorbeeld: Spreek uit wat je van elkaar verwacht (en check of het zo overkomt).

Planning en communicatie hoeven niet perfect als ze maar helpend zijn. Met een paar vaste gewoontes (grenzen, ritme, witte ruimte, duidelijke kanalen) creëer je rust voor jezelf én voor de mensen met wie je werkt.

Wil je sparren over structuur in werk, begeleiding of communicatie? De jobcoaches en begeleiders van Jados denken graag met je mee.